عکس های زیبا

 
نویسنده : مهدی - ساعت ۸:٤٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٠ خرداد ۱۳۸٧
 
گفت وگو با دکتر یاسمن فرزان
برنده جایزه جهانى «فیزیکدانان ذرات» جوان
طرح هاى فیزیکدان ایرانى
براى کوچکترین ذرات هستى
370377.jpg
 
فاطمه مصطفوى
«یاسمن فرزان» هم مثل خیلى از محققین کشور دوست دارد روى کوچکترین ذرات هستى فکر کند. او هم مثل همه مردم شاد مى شود؛ اما شادى او از جنس دیگرى است، جنس «نوترینو»ها؛ وقتى که این ذرات خنثى از خورشید تا زمین تغییر جرم مى دهند و ثابت مى شود که آنها هم با همه کوچکى در این عالم براى خود جرم ، قانون، نظم و تأثیر دارند.
دکتر «فرزان» جایزه جهانى IUPAP (دانشمندان جوان فیزیک ذرات) را از آن خود کرده، هرچند که در مراسم رسمى آن که در یک کنفرانس بین المللى و در آمریکا برگزار مى شود شرکت نمى کند.
درباره جایزه تحقیقاتتان و پایه فیزیک ذرات صحبت کنید، طورى که افراد غیرمتخصص هم متوجه بشوند.
خودم براى اینکه این علم را متوجه شوم از سال ۷۳ یعنى سالى که وارد دانشگاه شدم روى فیزیک و فیریک ذرات کار کردم.
دانشگاه صنعتى شریف بودید
کارشناسى و ارشد را بله، اما براى دکترا به خارج از کشور رفتم.
کدام دانشگاه
مؤسسه سیستاى ایتالیا. بهترین اساتید فیزیک ذرات را در آنجا شناختم و آنها باعث شدند به این علم بیشتر علاقه مند شده و وارد پژوهش هایش شوم.
چطور شد در ایتالیا تحصیلتان را ادامه دادید
همسرم براى تحصیلات پس از دکترایش باید به ایتالیا مى رفت؛ من هم همراه او رفتم و به دلیل علاقه ام به فیزیک و اینکه بهترین اساتید رشته «نوترینو» را در مؤسسه «سیستاى» ایتالیا مى توانستم ببینم، در همان جا و همان رشته تحصیلاتم را ادامه دادم.
فیزیک «نوترینو» چیست
از روى هر سطح و مثلاً سطوح داخل بدن هر شخص (در هر سانتیمتر مربع) چیزى حدود یک میلیون نوترینو در هر ثانیه عبور مى کند، منتها بر هم کنش ضعیفى دارند به طورى که در طول عمر هر انسان فقط یک بار برهم کنش دارند.
خب! این بر هم کنش ضعیف چه تأثیرى در زندگى دارد و چرا شما به این مطالعه علاقه مند شدید
کار ما در شاخه کاربردى تحقیقات نیست، ما در شاخه تحقیقات محض کار مى کنیم. تحقیقات محض درباره خواص خود ذره مطالعه مى کند و البته در اثر آزمایشاتى که براى یافتن این خواص انجام مى شود به نتایج تازه اى مى رسیم که خودش مى تواند منشأ یک تکنولوژى جدید باشد.ما امیدواریم این تحقیقات خیلى زود به تکنولوژى برسد و نتیجه دهد.
وقتى این تحقیقات دیربازده است و نمى شود درباره آنها پیش بینى مطمئنى کرد، چرا رویش سرمایه گذارى مى کنند
خیلى ها از این سؤال عصبانى مى شوند؛ ولى سؤال بجایى است. اگر مقایسه شود، مى بینیم که میزان سرمایه گذارى در تحقیقات محض در برابر کاربردى خیلى کم است؛ ولى به تجربه دریافته اند که همین میزان کم هم وقتى قطع شود موتور تحقیقات خاموش مى شود و حتى تحقیقات کاربردى هم دیگر قطع مى شوند.
چه ارتباطى بین این دو وجود دارد
هدف من به عنوان نظریه پرداز فقط مطالعه درباره خواص «نوترینو» است ولى آزمایش هایى که انجام مى شود به پیشرفت تکنولوژى کمک مى کند.
همین www را در نظر بگیرید. هدف اولیه تحقیقات فیزیک آن دانشمندان دستیابى به تکنولوژى اینترنت نبوده؛ اما این فناورى بعد از یکى از آزمایشات فیزیک ذرات به وجود آمد. آنها در سوئیس آزمایش ذرات انجام مى دادند و پس از اندک زمانى این آزمایش ها منجر به پیدایش www با این همه کاربرد شد که کاربردهاى زیادى پیدا کرد.
شما به عنوان محقق مى توانید پیش بینى کنید که در آینده چه کاربردهایى از تحقیق فیزیک «نوترینو» به دست مى آید
نه به طور مستقیم. یعنى هدف ما از تحقیق این نتیجه نیست. هدف ما فقط شناخت است؛ اما براساس همان شناخت مى توان کاربرد را هم پیش بینى کرد.
و براساس خواصى که در «نوترینو» پیدا کردید به کار روى آن علاقه مند شدید
بله؛ من حدس مى زنم که «نوترینو» چنین خواصى را نشان دهد، کسان دیگرى براین اساس آزمایش هایى را طراحى مى کنند و طبیعت مشخص مى کند حدس من درست است یا نه و در هر دو صورت شناخت از «نوترینو» بیشتر مى شود.
«نوترینو» در همان اول کار چه داشته که این همه شما را شیفته شناخت خود کرده
یکى از علل این علاقه، وجود بهترین اساتید «فیزیک ذرات و نوترینو» در مؤسسه اى بود که من مطالعاتم را شروع کردم. آنها سمینارهاى بسیار جذابى را برگزار مى کردند. در ۱۰ سال اخیر آزمایش هاى مختلفى طراحى شده که خواص غیرقابل انتظارى از «نوترینو» را نشان مى دهد. نوترینوها جرم بسیار کمى دارند؛ پیش از این مى گفتند آنها ذراتى بدون جرم هستند؛ ولى براساس کشفیات این سال ها معلوم شده است که نوترینوى خورشید وقتى به زمین مى رسد به نوترینوى دیگرى تبدیل مى شود که جرم کمى دارد؛ همین کشف براى دانشمندان و محققین شاخه محض، کشف بزرگى است.
«نوترینو»ها در هسته اتم هم هستند
نه؛ اینها ذرات بنیادى دیگرى هستند که مثل نوترون هسته اتم خنثى یا بدون بارند. این ذرات به دلیل جرم کمشان گریز پا هستند.
شما هم مثل «نوترینو»ها گریزپا هستید!
نه؛ اگر گریزپا بودم که نمى ماندم.
چطور شد که بعد از تحقیقات و تحصیلاتتان برگشتید
این سؤال سختى است، بیشتر به احساس من برمى گشت.
همسرتان هم از محققین هستند، با هم همکارى هم دارید
نه، ایشان در رشته ریاضى تحقیق مى کنند.
از این جایزه کى باخبر شدید
هفته پیش اعلام شد و قرار است رسماً در کنفرانسى بین المللى در آمریکا اعطا شود که البته من قرار نیست بروم و شاید از طریق تکنولوژى سمینارم را ارائه کنم.
وقتى به پدر و مادرتان گفتید چه احساسى پیدا کردند
من به آن ها خبر دادم، خوشحال شدند، ولى دقیقاً نمى دانستند این جایزه چیست، تا اینکه از ایسنا به آنها گفتند که خیلى خوشحال شده بودند، پدر و مادرها اگر خبرها را از دیگران بشنوند بیشتر خوشحال مى شوند.
بهترین هدیه اى که مى توانید بگیرید چیست
سلامتى پدر و مادرم.
بهترین هدیه اى که خودتان مى دهید...
دقت مى کنم ببینم به چه چیزهایى نیاز دارند.
آیا مدرسه در ایجاد علاقه شما نسبت به فیزیک مؤثر بود
بله، معلم هاى فیزیک خیلى خوبى داشتیم.
اگر رشته دیگرى غیر از فیزیک را انتخاب مى کردید، چه رشته اى بود
ریاضى.
در علوم انسانى هم مطالعه دارید
مطالعه بله.
در حال حاضر به چه تحقیقاتى در ایران احتیاج داریم
به تحقیقات محض و چندین برابر، تحقیقات کاربردى در همه زمینه هاى علمى و علوم انسانى.
به نظر شما انسانیت در چیست
سؤال سختى است. من به عنوان یک محقق جواب نمى دهم، بلکه نظر شخصى یک آدم معمولى را مى گویم که شاید هم خیلى ابتدایى باشد . به نظر من انسان ابعاد گوناگونى دارد و انسان کامل کسى است که بتواند همه ابعاد وجود خود را به طور متناسب رشد دهد و از هیچ یک غافل نماند.
از نظر فیزیک ،حیات پیچیده است یا مرگ
حیات.
زندگى آسان است یا مرگ
رشته من قرار نیست براى پاسخ دادن به این سؤال کمک کند. اما نظر خودم این است کسى که با وجود تمام سختى ها و مسائل سر راهش زندگى را انتخاب مى کند خیلى ارزشمندتر از کسى است که مرگ را انتخاب مى کند.
عنوان کارى که جایزه اش به شما تعلق گرفت چه بود
من باید یک توضیحى بدهم. به مجموعه تحقیقات و کار من این جایزه تعلق گرفت. من طرح هایى براى طراحى آزمایش هایى جهت اندازه گیرى برخى پارامترهاى نوترینوها داشتم که این طرح ها به وسیله اساتید این رشته از کشورهاى آمریکا و ایتالیا نامزد دریافت جایزه شد.
آیا «آیوپاپ» به شما کمکى هم مى کند
همکارى هاى بین المللى خیلى مهم است. من associate member مؤسسه تحقیقاتى ICTP (مرکز جهانى فیزیک نظرى) ایتالیا هستم که بهترین فیزیکدانان دنیا در آن فعالیت مى کنند. یکى از بهترین کمک ها همین است که بتوانم سالى یکى ـ دو بار براى تحقیقات به ایتالیا بروم.
آرزوى شما چیست
در کار علمى ام بتوانم فکرها، طرح ها و مقالات بهترى را در آینده ارائه کنم.
منبع روزنامه ایران١٨/٣/١٣٨٧

 
comment نظرات ()